‘Số phận long đong’ của tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên ở Sài Gòn

Sau 7 năm thi công, tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đạt khoảng 66% tổng khối lượng công trình. Đến nay, dự án có nguy cơ bị lùi thời hạn hoàn thành sang quí 4/2021 sau nhiều lần “đói vốn” cùng các vướng mắc khác nhau.

Tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên có tổng chiều dài 19,7 km đi qua các quận 1, 2, 9, Bình Thạnh, Thủ Đức (TP HCM) và thị xã Dĩ An (Bình Dương). Trong đó, khoảng 2,6 km đi ngầm (3 nhà ga) và hơn 17 km trên cao (11 nhà ga). Điểm đầu của tuyến tại nhà ga Bến Thành và cuối là depot Long Bình, cạnh dự án bến xe Miền Đông mới.

metro2

Phần đường trên cao của metro số 1 băng qua xa lộ Hà Nội tại quận 9 giáp ranh thị xã Dĩ An. Công trình ban đầu dự định đưa vào khai thác, vận hành năm 2017 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành vì vướng giải phóng mặt bằng, thiếu vốn và đặc biệt là đội vốn từ 17.300 tỉ đồng lên đến 47.300 tỉ đồng.

metro3

Toàn tuyến có 3 ga ngầm gồm Bến Thành, Nhà hát Thành phố, Ba Son cùng 11 ga ga trên cao là Văn Thánh, Tân Cảng, Thảo Điền, An Phú, Rạch Chiếc, Phước Long, Bình Thái, Thủ Đức, Khu Công nghệ cao, Suối Tiên, Bến xe Miền Đông mới và depot Long Bình. Mỗi nhịp đường trên cao gồm 13 đốt dầm chữ U được treo trên hệ đà giáo di động ghép thành một nhịp cầu hoàn chỉnh và được liên kết vĩnh cửu với nhau bởi khóa chống cắt, keo epoxy và cáp dự ứng lực dọc theo dầm.

metro4

Sau 7 năm thi công, dự án đạt khoảng 66% tiến độ, nhiều lần lâm vào cảnh “đói vốn”, nhà thầu dọa ngưng thi công vì TP HCM chậm thanh toán tiền. Để giải quyết điều này, UBND TP HCM đã nhiều lần ứng tiền cho Ban quản lý đường sắt đô thị giải quyết nhu cầu thanh toán cho nhà thầu, chi trả tiền lương. Hiện ngân sách TP HCM đã ứng khoảng 5.000 tỉ đồng cho dự án metro số 1 nhưng chưa được hoàn lại vì còn chưa xong thủ tục.

Đoạn đường trên cao của metro số 1 qua khu vực ngã tư Thủ Đức. Bộ Kế hoạch – Đầu tư cho biết, theo kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài, trong giai đoạn 2016-2020, dự án sẽ được giao khoảng 7.559 tỉ đồng. Thế nhưng đến nay, dự án mới được giao khoảng 4.029 tỉ đồng trong hai năm 2016-2017. Hai năm 2018-2019, dự án metro số 1 không được giao thêm vốn vì dự án chưa hoàn thiện pháp lí về điều chỉnh tổng mức đầu tư, chưa xác định rõ được giá trị vay lại hoặc cấp phát vốn vay nước ngoài từ ngân sách trung ương.

Các thanh đường ray, mái vòm nhà ga đã được lắp đặt hoàn thiện tại phần đường trên cao.

Trong khi dự án gặp nhiều khó khăn về vốn, thủ tục pháp lí thì những ông lớn bất động sản như Him Lam Phú An, Lavita, Vinhome Tân Cảng,  PetroVietnam Landmark, Gateway Thảo Điền, Estella, khu đô thị Centana, Mastery Thảo Điền… có cơ hội “ăn theo” metro số 1 với “lời quảng cáo” chỉ cách tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TP HCM vài phút đi bộ, như một tiện ích công cộng hàng đầu. Tại khu vực thị xã Dĩ An (tỉnh Bình Dương), các dự án đang trong quá trình xây dựng như Bicons Miền Đông, Bicons Suối Tiên, Gateway Saigon… cũng “kéo” metro số 1 vào các tiện ích hấp dẫn cho dự án khi mở bán.

metro12

Ngoài các dự án bất động sản liên tục mọc lên cạnh metro số 1 kéo dài từ trung tâm TP HCM đến tận thị xã Dĩ An (tỉnh Bình Dương), giá đất tại các khu vực metro đi qua cũng tăng giá liên tục trong những năm qua.

Cầu vượt sông Sài Gòn của metro số 1. Ngoài cây cây cầu này, dự án còn có 4 cây cầu khác gồm cầu vượt Quốc lộ 1, Văn Thánh, Rạch Chiếc, Điện Biên Phủ.